nói trống không

Đứa trẻ nói trống không với người lớn.

Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Nói một cách thiếu lễ độ, không sử dụng các từ xưng hô, gọi hỏi cần thiết: Hành động nói chuyện mà bỏ qua các từ như "ạ", "dạ", "thưa", "ông", "bà", "anh", "chị"... khiến lời nói trở nên cộc lốc, thiếu tôn trọng người nghe.
   • Nói thẳng ra ý chính mà không có phần mào đầu, dẫn dắt lịch sự: Cách nói đi thẳng vào vấn đề một cách thô thiển, không quan tâm đến cảm xúc hoặc địa vị của người đối diện.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Đứa trẻ đó hỗn quá, cứ nói trống không với người lớn. (Đứa trẻ đó rất hỗn, cứ nói chuyện thiếu lễ độ với người lớn.)
  • Anh ta không chào hỏi gì cả, vào là nói trống không: "Cho tôi gặp giám đốc". (Anh ta không chào hỏi gì cả, vào là nói một cách cộc lốc: "Cho tôi gặp giám đốc".)
  • Con phải thưa gửi đàng hoàng, đừng có nói trống không như thế! (Con phải nói năng lễ phép, đừng có nói thiếu tôn trọng như thế!)

Các cách sử dụng nâng cao

• "nói trống không với ai đó": chỉ rõ đối tượng bị nói một cách thiếu lễ độ.

  • Nó dám nói trống không với thầy giáo. (Nó dám nói chuyện thiếu lễ độ với thầy giáo.)

• "thói quen nói trống không": chỉ một thói quen xấu trong giao tiếp.

  • Cậu ấy có thói quen nói trống không nên dễ gây mất lòng người khác. (Cậu ấy có thói quen nói năng cộc lốc nên dễ gây mất lòng người khác.)

Biến thể và từ gần giống

• Nói cộc lốc: Cách nói ngắn gọn, thô lỗ, thiếu sự tế nhị (nghĩa tương tự nhưng nhấn mạnh vào sự ngắn gọn, thô bạo).
• Nói hỗn: Nói một cách vô lễ, xấc xược (nhấn mạnh tính chất xấc xược, vô phép hơn).
• Nói thẳng: Nói thẳng thắn, không vòng vo (có thể mang nghĩa tích cực hoặc tiêu cực tùy ngữ cảnh, khác với "nói trống không" luôn mang nghĩa tiêu cực).

Từ đồng nghĩa

• Nói vô lễ: Nói một cách thiếu lễ độ.
• Nói thiếu tôn trọng: Nói mà không thể hiện sự tôn trọng cần thiết.
• Nói không kính ngữ: Nói mà không dùng các từ ngữ thể hiện sự kính trọng.

Từ trái nghĩa

• Nói lễ phép: Nói một cách đúng phép tắc, lịch sự.
• Nói có trên có dưới: Nói năng biết phân biệt vai vế, địa vị.
• Nói đầy đủ thưa gửi: Nói có sử dụng các từ xưng hô, chào hỏi đúng mực.

Lưu ý sử dụng

• Thành ngữ "nói trống không" luôn mang hàm ý phê phán, không tán thành hành vi giao tiếp thiếu văn hóa, thiếu lễ độ này.
• Hành vi này bị coi là đặc biệt nghiêm trọng trong giao tiếp với người lớn tuổi, người có địa vị cao hơn hoặc trong những tình huống cần sự trang trọng.